Confrontatie, keuzes en kleurenpaletten: leren dirigeren op hoog niveau
Dirigeerles ten overstaan van een compleet orkest én je medestudenten: ga er maar aan gaan staan. Directiestudente Esse Halbertsma werkte tijdens de masterclass van Alex Schillings bij de FKNR voor het eerst met een professionele fanfare. Hoe ze het vond? ‘Geweldig.’ In de snelkookpan, zoals ze de repetities met de FKNR typeert, ontdekt ze hoe het is als een professioneel orkest je aanwijzingen direct uitvoert.
Esse is tweedejaars bachelorstudent directie aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag. Ze volgt haar studie bij Alex Schillings, die inmiddels een graag geziene gast is bij de FKNR. Sinds een aantal jaar bezoekt hij de FKNR met zijn studenten en Esse was er dit jaar voor het eerst ook bij. ‘Het is een bijzondere kans,’ vertelt ze, ‘bij geen enkel ander conservatorium krijg je zo’n breed palet aan orkesten om mee te werken. Dat ik als bachelorstudent al voor een orkest van dit niveau mag staan, vind ik geweldig.’
Het was voor haar de eerste keer om voor een beroepsorkest te staan. ‘Het is heel anders dan met een amateurorkest werken, omdat het stuk meteen op een hoog niveau klinkt. Het is heel verfijnd werken. Voor ons als studenten is het confronterend; je komt jezelf tegen en moet echt iets te vertellen hebben.’ Voor Esse ligt de focus tijdens de masterclass op het zien van, het luisteren naar en het werken met het orkest. Zelf typeert ze het als een soort snelkookpan, omdat het orkest direct doet wat ze vraagt. Dan moet je snel keuzes kunnen en durven maken. ‘Ik heb een breed kleurenpalet bij de FKNR: ik kan veel proberen, want het orkest kan dat. De vraag is hoe ver je kunt gaan, wat je met het orkest kan doen. Dat is waar ik naar zoek.’
Spanning hoort er onvermijdelijk bij, zeker tijdens zo’n masterclass. ‘Die spanning is er, zeker. Ik voel dat vooraf, maar als ik er eenmaal sta, dan gaat het ook wel. Je begint in de basis bij jezelf; rustig luisteren en onthouden. Het is een les, je mag leren en je hoeft niet gelijk een concert te geven voor duizend man. Er blijft altijd een randje spanning over, maar dat houdt je uiteindelijk ook scherp. Vooraf was ik wel geïntimideerd, want ik wil het goed doen, maar het verandert heel snel in een gevoel van “wat is dit verschrikkelijk vet om te doen.” Ik kan zeggen wat ik wil en dan gebeurt het.’ Wie Alex ooit met zijn studenten aan het werk gezien heeft, weet dat de lat hoog ligt. ‘Alex is een soort kanon aan informatie,’ vertelt Esse daarover. ‘Niet alles kun je meteen in het moment omzetten, maar in de dagen erna daalt het in. Ik vind het geweldig, ik hou van leren.’
Esse werkte tijdens de masterclass aan het werk Ride van Kevin Houben. Dat stuk staat op de lessenaar, omdat het geprogrammeerd staat voor het komende Korpsconcert. Ze kreeg het werk dus toegewezen, maar dat weerhield haar er niet van om helemaal in de partituur te duiken. ‘Ik wilde kijken of ik een laag dieper kon dan wat er geprint staat. Het orkest leent zich er ook voor om die extra laag eruit te halen en dat is heel leuk. Ik bekijk en analyseer; ik wil alles weten van het stuk. Als je dat als dirigent gevonden hebt, dan heb je echt wat te vertellen.’ Ze wil nog veel leren op dat gebied. ‘Ik zit nog aan het begin van mijn carrière. Als ik achter mijn bureau zit met een stuk, dan wil ik van alles, maar als je dan voor het orkest staat, met Alex bij je, dan moet het er ook uitkomen. Ik had meer mijn eigen idee over structuur en balans willen laten zien, maar dat is niet helemaal gelukt. Dat is dan de les die ik meeneem, zodat ik een volgende keer wel bij die diepere laag aankom.’
Voor Esse is dit pas het begin van een leerproces dat nog veel uitdagingen en kansen zal brengen. Hoewel ze zelf uit de harmoniewereld komt, bevalt de kennismaking met andere orkestsamenstellingen haar ook. ‘Tijdens mijn studie ontdek ik wel dat ook fanfare en brassbands heel interessant zijn.’ En waar we haar in de toekomst gaan zien? ‘Ik wil vooral goede en leuke orkesten dirigeren. Ik wil echt wat muzikaal kunnen bereiken met groepen.’ Met haar leergierige houding en nieuwsgierigheid staat haar nog veel moois te wachten.